Babeszjoza u psa (piroplazmoza) – przyczyny, objawy, leczenie
Babeszjoza, zwana inaczej piroplazmozą, jest chorobą odkleszczową, atakującą wszystkie psowate. Wywoływana jest przez pierwotniaki, które pasożytują wewnątrz krwinek czerwonych. Pierwotniaki te przenoszone są przez kleszcze. Na czym polega ta choroba, czy jest niebezpieczna, jak się objawia i jak się ją leczy – wyjaśniamy.
Co to jest babeszjoza u psa?
Pierwotniak o nazwie Babesia canis jest dość duży. Ma kształt gruszkowaty i średnicę około 3–5 µm . W erytrocytach występuje pojedynczo lub w parach. Atakuje od wiosny do jesieni, choć przy stosunkowo ciepłej zimie może być aktywny cały rok. Szybko się namnaża i powoduje rozpad krwinek czerwonych. Tak w uproszczeniu wygląda babeszjoza u psa.
Niektórzy mylą babeszjozę z boreliozą. Są to jednak dwie zupełnie różne choroby; borelioza jest chorobą bakteryjną, wywołaną przez krętek z rodziny Spirochetacea, atakującą wiele narządów i dającą powikłania wątrobowe, nerwowo – mózgowe, sercowe i skórne. Zakażenie boreliozą może wystąpić równocześnie z babeszjozą.
W Europie występuje podtyp Babesia canis canis; w Polsce głównie na wschodzie – w województwach podlaskim i lubelskim, w centrum w mazowieckim i łódzkim oraz na zachodzie w dolnośląskim, lubuskim i zachodniopomorskim.
Przyczyny babeszjozy u psa
Babeszjozą zaraża się pies po ukąszeniu przez kleszcza będącego żywicielem pierwotniaka. Cykl życiowy Babesia canis przedstawia się następująco:
Kleszcz spożywa zakażoną krew, zawierającą gamety Babesia canis
Pierwotniaki rozmnażają się w komórkach przewodu pokarmowego kleszcza, tworząc zygoty, z których formują się kinety, mające zdolność poruszania się dzięki specjalnym wypustkom.
Kinety wnikają do nabłonka przewodu pokarmowego kleszcza, skąd wraz z chłonką przedostają się do jego gruczołów ślinowych i do jajników u samic, gdzie zakażają komórki jajowe. W ten sposób nosicielami Babesia canis są nie tylko dorosłe osobniki kleszczy, ale także ich larwy i nimfy.
W gruczołach ślinowych rozwijają się sporokinety, a z nich sporoblasty, zawierające liczne sporozoity. Te dojrzewają i stają się inwazyjne, kiedy kleszcz zacznie pobierać krew psowatego (żywiciela). Następuje zakażenie żywiciela.
Sporozoity wnikają do erytrocytów żywiciela, namnażają się i zakażają inne erytrocyty.
Okres rozwoju babeszjozy od zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów wynosi od 10 do około 21 dni. Wprawdzie nie wszystkie kleszcze przenoszą babeszjozę, ale jeżeli znajdzie się kleszcz u psa, to po wyjęciu insekta (p. jak wyciągnąć kleszcza psu) najlepiej byłoby zbadać go na obecność Babesia canis w organizmie. Niestety, nie zawsze jest to – z różnych powodów – możliwe. Dlatego trzeba wnikliwie obserwować czworonoga, a w razie zauważenia podejrzanych objawów zgłosić się do lekarza weterynarii.
Babeszjoza u psa – objawy
Babeszjoza u psa odznacza się pięcioma rodzajami przebiegu: bezobjawowym, podostrym, nadostrym, ostrym albo przewlekłym. Im młodszy pies, tym większe ryzyko zejścia śmiertelnego na skutek niewydolności krążenia i oddechowej. Bardziej narażone są także psy po usunięciu śledziony (splenektomii).
Typowymi objawami babeszjozy u psa są:
Wysoka gorączka – ponad 40 stopni
Osłabienie
Apatia, osowiałość
Brak apetytu
Zmiana zabarwienia moczu; staje się on czerwony do zielonobrunatnego z uwagi na rozpad erytrocytów i uwalnianie się hemoglobiny
Zmiana zabarwienia błon śluzowych; robią się jasne w związku z postępującą anemią, lub żółtawe ze względu na żółtaczkę mechaniczną, spowodowaną niewydolnością wątroby.
W badaniu krwi stwierdza się podwyższony poziom mocznika i kreatyniny, natomiast badanie USG wykazuje powiększoną śledzionę i wątrobę. Babeszjoza u psa może, w zależności od przebiegu, zakończyć się całkowitym wyzdrowieniem, albo objawiać się bardzo ostro i zakończyć się śmiercią psa. W Polsce psy chorują na ogół umiarkowanie ciężko, ciężko lub bardzo ciężko.
Babeszjoza u psa – leczenie
Po rozpoznaniu babeszjozy pies powinien jak najszybciej otrzymać lek pierwotniakobójczy – dwupropionian imidokarbu. Czas gra tu decydującą rolę ze względu na szybkie namnażanie się pierwotniaka. Jest to jednak lek nieobojętny dla zdrowia i z tego względu musi być podany w ambulatorium, pod kontrolą lekarza weterynarii.
Zazwyczaj w początkowym okresie pies jest hospitalizowany z uwagi na konieczność jego całodobowego monitorowania i płynoterapii stosowanej dożylnie. Płyny podaje się w celu odzyskania zaburzonej równowagi kwasowo – zasadowej oraz wyrównania poziomu elektrolitów, a także oczyszczenia organizmu z bilirubiny, wytworzonej w związku z rozpadem czerwonych krwinek. Ponadto lekarz weterynarii może zlecić podawanie antybiotyku (osłonowo), leków przeciwgorączkowych, wzmacniających wątrobę i przeciwzapalnych. Leki ustawiane są w zależności od stanu ogólnego psa. Konieczne jest też monitorowanie funkcjonowania nerek; właśnie one wraz z wątrobą najczęściej narażone są na niewydolność w wyniku babeszjozy. Przy silnej anemii konieczna jest transfuzja krwi.
Babeszjoza u psa – rokowania
Babeszjoza może skutkować szeregiem powikłań, zwłaszcza jeżeli leczenie zostało wdrożone późno. Może dojść do zmian w układzie oddechowym i krążenia, nerwowym i pokarmowym, które objawiają się różnymi oznakami (p. dlaczego pies się drapie, dlaczego pies wymiotuje). Dlatego wyleczenie i odstawienie leków nie oznacza zaprzestania monitorowania stanu psa. Konieczne jest okresowe badanie krwi, a w związku z osłabieniem wydolności wątroby i nerek – także przestrzeganie diety. Jedzenie dla psa powinno być lekkostrawne, o niewysokim poziomie zawartości białka. Najlepiej w takiej sytuacji przestawić czworonoga na karmę weterynaryjną lub przyrządzać posiłki w domu ze świeżych składników. Rokowanie jest ostrożne.
Przechorowanie babeszjozy u psa nie daje trwałej odporności. Należy pamiętać, że każde kolejne zachorowanie to gorsze rokowanie. Dlatego bardzo istotna jest profilaktyka – głównie ochrona zwierzęcia przed kleszczami. Najlepiej sprawdza się obroża przeciwinsektowa z uwzględnieniem kleszczy.
```htmlIle trwa babeszjoza u psa?
Babeszjoza to choroba odkleszczowa, która rozwija się bardzo szybko i często już w ciągu kilkunastu godzin może doprowadzić do poważnego pogorszenia stanu zdrowia psa. Czas trwania choroby zależy przede wszystkim od tego, jak szybko po ukąszeniu kleszcza zostanie wdrożone leczenie babeszjozy. Znaczenie ma również wiek psa, jego odporność oraz to, czy wystąpiły powikłania babeszjozy związane z nerkami, wątrobą lub układem krążenia.
Pierwsze objawy babeszjozy pojawiają się zazwyczaj od 5 do 21 dni po zakażeniu kleszczem. U części psów choroba rozwija się jednak wyjątkowo gwałtownie. Właściciel może zauważyć nagłą apatię, brak apetytu, osłabienie oraz wysoką temperaturę. Charakterystyczna jest również gorączka – babeszjoza bardzo często powoduje temperaturę przekraczającą 40°C. W kolejnych godzinach dochodzi do rozpadu czerwonych krwinek, ponieważ pierwotniaki Babesia namnażają się wewnątrz erytrocytów. To właśnie wtedy pojawiają się najbardziej typowe objawy babeszjozy, takie jak ciemny mocz, blade dziąsła czy przyspieszony oddech.
Jeżeli leczenie babeszjozy zostanie wdrożone szybko, poprawa stanu psa może być widoczna już po 24–48 godzinach od podania leków. Nie oznacza to jednak pełnego wyzdrowienia. Sama babeszjoza często pozostawia organizm mocno osłabiony, dlatego rekonwalescencja może trwać od kilku dni do nawet kilku tygodni. Psy po ciężkim przebiegu choroby wymagają regularnych kontroli, ponieważ powikłania babeszjozy mogą pojawić się również po zakończeniu terapii.
W cięższych przypadkach konieczna bywa hospitalizacja trwająca od 2 do 7 dni. Lekarz weterynarii monitoruje wtedy pracę nerek, poziom nawodnienia i parametry krwi. Leczenie babeszjozy obejmuje nie tylko podanie leków przeciwpierwotniakowych, ale także płynoterapię, leki przeciwzapalne oraz preparaty wspierające wątrobę. Jeśli choroba odkleszczowa doprowadzi do silnej anemii, konieczna może być transfuzja krwi.
Warto pamiętać, że nawet po ustąpieniu objawów babeszjozy organizm psa potrzebuje czasu na regenerację. Przez kilka tygodni mogą utrzymywać się osłabienie, mniejsza aktywność oraz gorszy apetyt. W tym okresie szczególnie ważna jest lekkostrawna dieta, odpoczynek i dalsza profilaktyka babeszjozy. Ponowne zakażenie kleszczem jest bowiem możliwe, a kolejne zachorowanie często przebiega znacznie ciężej.
Diagnostyka babeszjozy u psa
Diagnostyka babeszjozy powinna zostać przeprowadzona jak najszybciej po zauważeniu niepokojących objawów. W przypadku tej choroby odkleszczowej czas ma ogromne znaczenie, ponieważ pierwotniaki Babesia namnażają się bardzo szybko i mogą w krótkim czasie doprowadzić do uszkodzenia narządów wewnętrznych. Każdy pies, u którego po kontakcie z kleszczami wystąpią objawy babeszjozy, powinien pilnie trafić do gabinetu weterynaryjnego.
Podstawą rozpoznania są badania na babeszjozę oraz dokładny wywiad z opiekunem psa. Lekarz weterynarii pyta zwykle o niedawne ukąszenie kleszcza, spacery po łąkach i lasach oraz moment pojawienia się pierwszych objawów. Już podczas badania klinicznego specjalista może zauważyć charakterystyczne symptomy, takie jak gorączka, osłabienie, bladość błon śluzowych czy odwodnienie.
Najważniejszym elementem, który obejmuje diagnostyka babeszjozy, jest badanie krwi. W morfologii najczęściej widoczna jest anemia wynikająca z rozpadu erytrocytów przez pierwotniaki Babesia. Często obserwuje się również spadek liczby płytek krwi oraz podwyższone parametry świadczące o uszkodzeniu nerek i wątroby. Badania na babeszjozę obejmują także ocenę poziomu kreatyniny, mocznika oraz bilirubiny.
Jednym z najskuteczniejszych sposobów potwierdzenia choroby jest wykonanie rozmazu krwi. Pod mikroskopem lekarz może zauważyć pierwotniaki Babesia znajdujące się wewnątrz czerwonych krwinek. W niektórych przypadkach wykonywane są również nowoczesne testy PCR, które pozwalają wykryć materiał genetyczny pasożyta nawet na bardzo wczesnym etapie choroby odkleszczowej.
Diagnostyka babeszjozy często obejmuje także badanie USG jamy brzusznej. Dzięki temu można ocenić stan śledziony, nerek i wątroby oraz sprawdzić, czy pojawiły się powikłania babeszjozy. U części psów dochodzi bowiem do niewydolności narządowej, która wymaga intensywnego leczenia i hospitalizacji.
Warto podkreślić, że objawy babeszjozy mogą przypominać inne choroby przenoszone przez kleszcze. Dlatego lekarz weterynarii czasami zleca dodatkowe badania na babeszjozę i inne infekcje odkleszczowe, takie jak borelioza czy anaplazmoza. Szybka i prawidłowa diagnostyka babeszjozy znacząco zwiększa szanse psa na pełne wyzdrowienie.
Choć babeszjoza u ludzi występuje znacznie rzadziej niż u psów, również jest uznawana za groźną chorobę pasożytniczą. W przypadku zwierząt najważniejsze pozostaje jednak szybkie rozpoznanie choroby oraz odpowiednio dobrane leczenie babeszjozy. Duże znaczenie ma także profilaktyka babeszjozy, czyli regularna ochrona psa przed kleszczami za pomocą obroży, kropli lub tabletek przeciwpasożytniczych.